Desmond Morris (1928–2026) maakte met The Naked Ape de mens tot studieobject, én tot dier.

Hij bracht ethologie naar een miljoenenpubliek, maar kreeg ook kritiek op simplistische en moeilijk toetsbare verklaringen van gedrag.

Lees onze In memoriam: bionieuws.nl/desmond-morr...

‘We hadden nooit gebrek aan stof, er is altijd genoeg nieuws’ - Bionieuws Biologie is te leuk om onderzoeker te worden, want dan zie je maar een klein deel van het vak, vond wetenschapsjournalist Gert van Maanen. Schrijven is veel mooier. ‘Een loslopende hond vangt meer…

Op 1 april namen we afscheid van onze hoofdredacteur Gert van Maanen, die inmiddels van zijn prepensioen geniet. 17 jaar lang was hij altijd op zoek naar nieuws. ‘We hadden nooit gebrek aan stof.’

In dit interview blikt hij terug op zijn tijd bij Bionieuws.

Amina El Ouati is jaloers op haar leerlingen. Na een half uur vragen beantwoorden over dna-sequencing kijkt de vragensteller haar nog steeds fronsend aan. Dat verandert als er een mede-leerling bij komt staan. Lees de hele column: bionieuws.nl/de-vloek-van...

Oververhitting bedreigt mariene toppredatoren - Bionieuws Een nieuwe methode om het energieverbruik van vissen te schatten laat zien dat verscheidene toppredatoren in de knel kunnen komen.

Mesotherme vissen zoals tonijn en sommige haaien lopen risico op oververhitting naarmate de oceaan opwarmt. Door hun hoge energieverbruik en lichaamsgrootte kunnen ze warmte moeilijker kwijt. Vooral grote toppredatoren zijn kwetsbaar.
bionieuws.nl/oververhitti...

Kort nieuws – april - Bionieuws Crispr-variant knipt tumor-dna | Cactusschimmel helpt cacaoplant | Zien en verbeelden gebruiken dezelfde neuronen | Oudste octopusfossiel is geen octopus

Een aangepast crispr-systeem reageert op verschillen in dna-methylatie, zo tonen John van der Oost en collega's.

Verder in ons kortenieuwsoverzicht:
-> Cactusschimmel helpt cacaoplant
-> Neuronen voor verbeelden én zien
-> Octopusfossiel is geen octopus

Lees meer:

Synthetische microstaafjes bewegen als E. coli - Bionieuws Onderzoekers van de Universiteit Twente tonen aan dat de vorm en afmetingen van staafvormige bacteriën bijdragen aan efficiënte groepsbewegingen.

Zwermen, trillen, voortglijden over de bodem: het zijn bewegingen die E. coli-bacteriën vaak laten zien. Maar synthetische staafjes van dezelfde vorm grootte doen dat net zo goed, zo tonen onderzoekers van de Universiteit Twente. Lees meer: bionieuws.nl/synthetische...

Al 20 jaar live meekijken in vogelnesten. Beleef de Lente begon met 6 camera’s en groeide uit tot een miljoenenpubliek. ‘We zetten nooit een camera uit en grijpen niet in.’
Lees meer: bionieuws.nl/20-jaar-bele...

Technologische innovaties tegen natuurproblematiek - Bionieuws Van drones die bosbranden in kaart brengen tot slimme cameravallen bij antistroperij; stichting Hack the Planet streeft naar positieve impact door middel van computertechnologie.

‘Ze zijn gepakt!’ Met slimme camera’s, sensoren en AI helpt stichting Hack the Planet natuurorganisaties wereldwijd – van wolvenmonitoring tot het opsporen van stropers en illegale houtkap.

bionieuws.nl/technologisc...

In 2026 werden al bijna een half miljoen vogels op pluimveehouderijen geruimd vanwege vogelgriep. Zijn de huidige vogelgriepmaatregelen voldoende? Kees de Jong (LTO) en hoogleraar Thijs Kuiken geven hun visie in De kwestie: bionieuws.nl/zijn-de-huid...

Planten eten niet alleen via hun wortels. Nieuw onderzoek laat zien dat ze ook voedingsstoffen opnemen uit stofdeeltjes op hun bladeren – soms goed voor een aanzienlijk deel van hun nutriënten.

Lees meer: bionieuws.nl/planten-voed...

Op de foto: Cistus creticus, een van de onderzochte soorten.

Een vreedzame machtswisseling in de grootste chimpanseepopulatie ter wereld eindigt in een gewelddadige breuk.

Jaren van conflicten volgen, met tientallen doden. De studie laat zien hoe snel sociale spanningen kunnen ontsporen.

Lees meer: bionieuws.nl/grootste-chi...

Een 289 miljoen jaar oude ‘reptielmummie’ laat zien dat vroege amnioten al via de borstkas ademden. Het uitzonderlijk goed bewaarde fossiel van Captorhinus aguti bevat zelfs zacht weefsel.

‘Een snoepje van een fossiel’, aldus paleontoloog Anne Schulp.

bionieuws.nl/289-miljoen-...

Onzichtbare microben sturen broeikasgassen in water - Bionieuws Op sommige plekken in Nederlandse rivieren neemt de uitstoot van methaan opvallend toe. ‘Op twee kilometer na een lozingspunt van gezuiverd afvalwater zagen we ineens dat er veel meer methaan uit het…

‘Op twee kilometer na een lozingspunt van gezuiverd afvalwater zagen we ineens dat er veel meer methaan uit het water vrijkwam’, vertelt microbioloog Ida Peterse, die vandaag promoveert aan de Radboud Universiteit. Lees meer: bionieuws.nl/onzichtbare-...

Wederopstanding van Jericho - Bionieuws Het paasontbijt is net achter de rug, maar wie volgend jaar nog een leuke paasdecoratie zoekt, kan zich wellicht uitleven met de roos van Jericho (Anastatica hierochuntica). Wel zorgen voor genoeg…

Het paasweekend is net voorbij, maar wie voor volgend jaar nog inspiratie zoekt voor de paasversiering, kan zich wellicht uitleven met de roos van Jericho. Het plantje dankt zijn wetenschappelijke naam deels aan zijn vermogen tot wederopstanding. Lees meer: bionieuws.nl/wederopstand...

Vaginaal kanaal selecteert bavianenman - Bionieuws Afhankelijk van het dna van de mannelijke seksuele partner, maakt het vaginale kanaal van de groene bavianenvrouw het makkelijker of moeilijker voor zaadcellen om te overleven. Het vaginale kanaal van...

Bij bavianen vindt selectie ook ná de paring plaats. Het vaginale kanaal beïnvloedt welke zaadcellen overleven afhankelijk van de genetische match met de man. bionieuws.nl/vaginaal-kan...

De vondst en interpretatie van ruim zevenhonderd fossielen uit Zuidwest-China werpen nieuw licht op de Cambrische Explosie. De fossielen stammen uit het Ediacarium, maar sommige hebben een Cambriumachtige verschijning. Lees meer: bionieuws.nl/chinese-foss...

Bij een paring tasten Octopus bimaculoides-mannetjes met een specialistische arm de mantel van een vrouwtje af, op zoek naar de eileider. Dat ze die succesvol weten te vinden, blijkt mogelijk door zuignappen op die arm, waarmee ze progesteron opsporen. Lees meer: bionieuws.nl/paar-arm-oct...

Prachtvogel met vier geslachten - Bionieuws De kemphaan is niet alleen een van de mooiste vogelsoorten van ons land, het is ook een van de vele weidevogels waarmee het slecht gesteld is. En weer is een nieuw deel verschenen in de bekende…

De kemphaan heeft niet twee, maar vier ‘geslachten’. In het boek 'De kemphaan' beschrijft Marc van Houten het fascinerende baltsgedrag en het verdwijnen van deze weidevogel uit Nederland.

Lees de recensie van Jelle Reumer:

Als moleculen ‘willen’ bewegen - Bionieuws Moleculen die ‘willen’, water dat ‘ergens naartoe wil’: wie in de klas over diffusie en osmose praat, stuit al snel op hardnekkige denkbeelden. Een vakdidactisch onderzoek laat zien hoe die misconcept...

‘Water wil naar zout toe.’ Het klinkt logisch, maar biologisch klopt het niet. Toch is dit precies hoe veel leerlingen osmose uitleggen.

Met een combinatie van animaties, simulaties en practica wist Quincy Silanoe misconcepties sterk te verminderen.

bionieuws.nl/als-molecule...

Artificiële intelligentie in het ziekenhuis - Bionieuws Artificiële intelligentie (AI) maakt een opmars in alle facetten van het dagelijks leven. Zo lijkt AI ook in bijna alle delen van het ziekenhuis wel gebruikt te kunnen worden. Maar wat zijn de voordel...

AI rukt op in het ziekenhuis – maar hoe ver moet je gaan? ‘Ethiek kun je niet achteraf als een USB in zo’n model pluggen.’
bionieuws.nl/artificiele-...

Oudste mensaap komt mogelijk uit Noord-Afrika. Fossielen uit Egypte verschuiven de oorsprong van mensapen en roepen vooral nieuwe vragen op.

Verder in ons kortenieuwsoverzicht: slordig dansende bijen, antivries-sneeuwvlooien en samenwerkende potvissen.

-> bionieuws.nl/kort-nieuws-...

Muizen klonen lukt niet oneindig lang - Bionieuws Muizen keer op keer klonen gaat 57 opeenvolgende generaties relatief goed, maar dan zorgen ophopende mutaties er toch voor dat jongen niet langer levensvatbaar zijn. Muizen herhaaldelijk kloneren…

Muizen kun je generaties lang klonen – maar niet oneindig.

Na 57 generaties stopt het: dna-schade stapelt zich op en klonen worden niet meer levensvatbaar.

Lees meer:

Klimaatverandering zichtbaar in dna van zandraket - Bionieuws De genetische samenstelling van zandraketpopulaties verandert binnen enkele jaren onder invloed van klimaat. Een grootschalig veldexperiment laat zien dat planten zich snel kunnen aanpassen, maar ook ...

Klimaatverandering laat zich direct zien in het dna van planten.

Zandraket past zich binnen enkele generaties aan, maar op de warmste plekken sterven populaties alsnog uit.

Lees meer: bionieuws.nl/klimaatveran...

Het Haarlemse fossiel uit het Teylers Museum lijkt toch weer een Archaeopteryx – de beroemde oervogel. Eerder werd het hernoemd tot Ostromia, maar nieuwe analyses trekken dat in twijfel. De discussie is nog niet beslecht.

Lees meer: bionieuws.nl/haarlems-fos...

In de Westerschelde dreigt belangrijk foerageergebied voor miljoenen steltlopers te verdwijnen, stelt NIOZ-onderzoeker Tim Grandjean in een opinie in Bionieuws. Oorzaak: door baggerwerkzaamheden veranderen voedselrijke slikken in schorren. Lees de hele opnie: bionieuws.nl/voedselrijke...

Stierhaaien hebben vrienden - Bionieuws Stierhaaien zijn geen solitaire dieren, maar hebben uitgebreide sociale netwerken. Mannetjes blijken de grootste vriendenmakers, terwijl vrouwtjes het populairst zijn. Zowel jonge als oudere haaien…

Stierhaaien blijken sociale dieren met voorkeuren en netwerken.

Mannetjes maken de meeste ‘vrienden’, vrouwtjes zijn het populairst – jonge en oude dieren staan vaker aan de zijlijn.

bionieuws.nl/stierhaaien-...

Vogelbekdieren en mierenegels zijn vreemde uitzonderingen op de regel dat zoogdieren geen eieren leggen. En daar houden de eigenaardigheden niet op. Benieuwd wat deze dieren verder bijzonder maakt? Lees meer: bionieuws.nl/wat-maakt-ei...

Kort nieuws – maart - Bionieuws Ook veldkrekels hebben duidelijke ochtend- en avondtypes | AlphaFold maakt miljoenen 3D-eiwitstructuren openbaar | Moleculair mechanisme hoogpathogene vogelgriep achterhaald | Hoe schaatsenrijders…

Net als mensen hebben veldkrekels chronotypes: vroeg actief zijn loont -> meer paringen, minder predatie.

Verder: in ons korte nieuws: AlphaFold maakt eiwitstructuren openbaar, virologen ontrafelen vogelgriep en de evolutie van schaatsenrijders.

'Het zijn deze onverwachte zaken die het vak zo leuk maken en waar je het uiteindelijk voor doet', concludeert docent Frank Berg na ontmaskering van een ruilhandel in enegerydrink, vanuit het kluisje van een mentorleerling. Lees zijn column: bionieuws.nl/de-kleine-go...

Waar een axolotl een verloren ledemaat gewoon weer laat aangroeien, is zulke regeneratie voor mensen lastiger. Onderzoeksconsortium Drive-RM probeert dankzij een NWO Summit-grant toch menselijke weefsels aan te zetten tot herstel. Lees meer: bionieuws.nl/herstellende...