Mark Rutte heeft nog altijd een dikke vinger in de Haagse pap. Dat onthult journalist Alies Pegtel in 'De negen levens van Dilan Yesilgöz', dat vandaag is verschenen. 'Yesilgöz had een uniek persoonlijk vluchtverhaal, waardoor zij bij uitstek het hardere VVD-geluid over migratie kon verkopen.'
Iran eist sanctieverlichting, maar volgens Midden-Oostendeskundige Vali Nasr lijdt de liberale middenklasse het meest door de westerse strafmaatregelen. Het regime profiteert juist van de internationale isolatie. ‘Een geruïneerde maatschappij tover je niet zomaar om in een democratie.’
Het staakt-het-vuren tussen de VS en Iran kraakt nu de spanningen opnieuw oplopen. Zulke adempauzes pakken voor de VS vaak ongunstig uit, zegt militair-historicus Christ Klep. Waarom laat de militaire top Trump zijn gang gaan? En wat betekent dit voor de geopolitiek en de afloop van de oorlog?
114 jaar na de ondergang van de Titanic blijft de ramp een tragisch toonbeeld van menselijk falen. Het 'onzinkbare' schip had te weinig reddingsboten aan boord. Ook Tsjernobyl en de Eerste Wereldoorlog behoren volgens Maarten tot de grootste fatale misrekeningen van de twintigste eeuw.
Na de Tweede Wereldoorlog groeide de Nederlandse bevolking explosief. Laurens Bluekens sprak met hoogleraar Hilde Bras over de oorzaken van de babyboom en waarom die juist in Nederland zo sterk was. 'De naoorlogse Nederlandse bevolkingsgroei is uniek in West-Europa.'
Na zestien jaar komt er een einde aan het bewind van Viktor Orbán. Oppositieleider Péter Magyar won zondag de Hongaarse parlementsverkiezingen met een ruime meerderheid. Maarten van Rossem legt uit waarom Hongarije en de Europese Unie zich nog niet rijk moeten rekenen.
Bedreigt een Amerikaanse overname van DigiD de Nederlandse veiligheid? Bart de Koning waarschuwde eerder dat Den Haag de bescherming van persoonsgegevens niet serieus genoeg neemt. Hij noemt privacy een onmisbare voorwaarde voor het functioneren van de democratie en de samenleving.
Vandaag stemt de Eerste Kamer over de strenge asielwetten. Asieladvocaat Wil Eikelboom waarschuwt dat die de problemen juist zullen verergeren, terwijl er geen noodsituatie is. ‘Het stelt me teleur dat D66 niet durft te zeggen: dat hele frame van de problematisering van asielzoekers klopt niet.'
Na zestien jaar verliest Victor Orbán de macht. Hoe won hij het vertrouwen van het Hongaarse volk en hoe raakte hij dat kwijt? Bart de Koning onderzocht de aantrekkingskracht van moderne dictators en het falen van hun beleid. ‘De krachtdadige populisten zijn lelijk door de mand gevallen.’
Een groep monniken zeult met een doodskist in de schaduw van een kerkruïne. Sis beschreef dit melancholische kunstwerk van Caspar David Friedrich als typerend voor de Romantiek. ‘Het landschap wordt hier gebruikt om een abstracte gedachte uit te drukken.’
In Nederland lijkt de natuur verdrongen door auto’s en mensenmassa’s. Maarten droomt ervan terug te keren naar de wereld van zijn Verkade-albums, waarin de Hollandse flora en fauna van de vroege twintigste eeuw prachtig in beeld wordt gebracht.
De Taiwanese oppositieleider Cheng Li-wun zou met haar bezoek aan Peking Xi Jinping in de kaart spelen. Maarten waarschuwt voor overdreven zorgen over de Chinese opmars en wijst naar de Koreaanse Oorlog. ‘Wat een lokale aangelegenheid was, werd gezien als een onderdeel van grootse agressieplannen.’
Den Haag overweegt twee woontorens van 230 meter te bouwen om de woningnood te verlichten. Maar is bouwen in de hoogte wel zo effectief als vaak wordt gedacht? Wetenschapsjournalist Ed Croonenberg dook al eerder in die hardnekkige mythe en laat zien dat er flinke nadelen aan kleven.
Links stond jarenlang verdeeld aan de zijlijn. Als fractievoorzitter van Progressief Nederland wil Jesse Klaver dat veranderen. Maarten sprak met hem over de fusie en het overdrijven van culturele verschillen tussen GroenLinks en de PvdA. 'Het zijn karikaturen die elke onderling gesprek blokkeren.'
Voor wie op tweede paasdag nog op pad wil, heeft Maarten wel raad. In zijn jonge jaren verloor hij uren aan het midgetgolven, sprong hij op de Vaalserberg heen en weer tussen Nederland, België en Duitsland, en stond hij vol bewondering stil bij de kleine Domtoren in Madurodam.
Sis vond het maar vreemd om de moord op Jezus te vieren. Toch had zij ook warme herinneringen aan het paasfeest. Als kind logeerde ze dan bij haar grootouders in Delft, waar het luiden van de klokken haar geruststelde en de chocoladehaas eigenlijk te mooi was om op te eten.
Ook in Nederland wordt Pasen nog volop gevierd, maar wat betekent de Bijbel nog in de 21ste eeuw? Historicus Geertje Dekker sprak met jonge christenen over wat hen aan hun geloof bindt. ‘Als je wilt behouden wat er is, heb je aan Jezus een slechte.’
De mantel wordt om de vernederde Christus geslagen, terwijl Pontius Pilatus de kijker recht in de ogen kijkt. ‘Zie hier de mens,’ lijkt hij te zeggen. Volgens Sis wist Caravaggio met Ecce Homo op adembenemende wijze de menselijke kwetsbaarheid te vangen. ‘Het lot kan ons allen treffen.’
Donald Trump presenteert de oorlog in Iran als een succes, maar dreigt tegelijk met een vertrek uit de NAVO. Maarten van Rossem legt uit wat er werkelijk speelt. ‘Het is verbijsterend dat de wereld toekijkt en zo’n prutser zijn gang laat gaan.’
Voor het eerst in vijftig jaar maakt een bemande raket een rondje om de maan. Met de Artemis-missies wil NASA meer leren over de geschiedenis van het hemellichaam. Of het nu om zwarte gaten of micro-organismen gaat, volgens sterrenkundige Govert Schilling is er nog genoeg te ontdekken in de kosmos.
25 jaar geleden werd het eerste homohuwelijk voltrokken onder het premierschap van Wim Kok. Mirjam Janssen blikt terug op de carrière van de pragmatische PvdA-leider en de sociaal-maatschappelijke hervormingen van zijn paarse kabinetten. ‘Kok was altijd meer een bestuurder dan een idealist.’
Trumps diplomatie zorgt voor veel onduidelijkheid op het wereldtoneel. Volgens Christ Klep zijn de Amerikanen niet de enigen met een grof buitenlands beleid. 'De subtiele kunst van diplomatiek beledigen is omgeslagen naar een alledaagse routine, waarbij de fijnzinnigheid ver te zoeken is.’
Waarom zetten we elk jaar weer de klok een uur vooruit? De zomertijd zoals wij deze nu kennen werd in 1940 door de Duitsers ingevoerd. Historicus Willem Melching beschrijft hoe wij ook het ontslagverbod en de winstbelasting aan de bezetting te danken hebben.
Van cowboys in High Noon tot oorlogshelden in The Longest Day: aan de hand van tien speelfilms verkent Maarten de Amerikaanse cultuur – met al haar tegenstrijdigheden. 'Amerikanen zien overal vijanden.'
Wat maakt een schilderij zo bijzonder? Sis probeerde het onder woorden te brengen aan de hand van een van haar lievelingswerken, 'Wreck of the Ancon' van Albert Bierstadt: ‘Het schilderij heeft een soort dramatische kracht van zichzelf.’
De leesvaardigheid onder de jeugd wordt steeds slechter. Volgens Alies Pegtel is er te veel aandacht voor vorming en te weinig voor kenniswerving. ‘Het maatschappelijk doel raakt ondergesneeuwd door individuele belangen.’
GroenLinks-PvdA gaat onder leiding van Jesse Klaver verder als Progressief Nederland. De fusiepartij stuitte eerder op verzet van oud-PvdA-prominenten. Volgens historicus Ewout Klei zijn afsplitsingen in de sociaaldemocratie een terugkerend verschijnsel. Wat kan deze nieuwe partij daarvan leren?
De VN erkent slavernij als de ernstigste misdaad tegen de menselijkheid ooit. Hoe gaan we om met zo’n beladen verleden? Maarten pleit voor kritische analyse. 'De cancel culture lijdt aan een kennelijk onvermogen om de historische context mee te laten wegen in zijn gemakzuchtige oordeelsvorming.'
Vandaag is het Tolkien Reading Day. Ook Maarten raakte in de ban van de ring na het lezen van de beroemde fantasiereeks. De diepgang van het verhaal is hem zeventig jaar lang bijgebleven. ‘Het is een fantastische geschiedenis die fantastisch is beschreven.’
NASA maakt bekend dat zij een nieuwe maanbasis wil bouwen. Volgens Maarten was het Apollo-project in 1969 een prestigeproject met weinig wetenschappelijk nut. Hij toont dan ook weinig enthousiasme voor een nieuwe maanmissie. ‘Laten we ze het beste wensen en ons goede geld hier op aarde besteden.’