Posts by
See Featured themes: Carpets of wild garlic
"The plant was so highly valued that every year, just before Easter, a client was obliged to provide his lord with a creimhfheis (OIr. crimḟeis) ‘garlic feast’ – consisting of wild garlic, cheese and milk – on pain of a fine..."
(The Placenames Branch)
Féach Téamaí faoi thrácht: Coillte clúdaithe le creamh
"Bhí luach chomh hard sin ag roinnt leis go raibh d’iachall ar chéile (“client”) creimhfheis de chreamh, cháis agus bhainne (SG crimḟeis “garlic-feast”) – a chur ar fáil dá fhlaith gach bliain, díreach roimh an gCáisc.
(An Brainse Logainmneacha)
Íomhá ó Geograph.ie - Kenneth Allen a ghlac "Bluebells and wild garlic, Drumaran Pictured along the road leading to Castle Archdale" https://www.geograph.ie/photo/6856059
Léarscáil dáileacháin a léiríonn na míreanna 'creamh', 'chreamh' agus 'gcreamha' in ainmneacha bhailte fearainn na tíre.
Coill an Chreamha sa Chabhán
Killycramph Cavan
www.logainm.ie/ga/4729
coill, coillidh, coillte = 'wood(s)'🌲
creamh nó cneamh = 'wild garlic', 'ramsons'🧄
‘wild-garlic wood’
See the Monthly Morsel
www.logainm.ie/en/themes/161
"...the keeping of rabbits for consumption by Anglo-Norman colonists, and its subsequent proliferation in the ecosystem over time means that we find the borrowed word coinín ‘rabbit’ (< Mid. English coning) in a number of townland names."
Féach an Milisín Míosúil
www.logainm.ie/ga/teamai/161
"Cuid lárnach den ghéilleagar Angla-Normannach ab ea coiníní a choimeád chun bia, ar ndóigh, agus tá logainmneacha na tíre breac leis na hainmhithe céanna dá réir."
(Conchubhar Ó Crualaoich & Aindí Mac Giolla Chomhghaill An Brainse Logainmneacha)
Íomhá ó Geograph.ie, Rossographer a ghlac. "Rabbits near Holywood" https://www.geograph.ie/photo/874591
Coill na gCoiníní Luimneach
Kylenagoneeny Limerick
www.logainm.ie/ga/32443
'the wood of the rabbits'
"These names most likely referred to an area of land that regularly became available for grazing each year around Easter."
(Conchubhar Ó Crualaoich & Aindí Mac Giolla Chomhghaill, The Placenames Branch)
"Is é is dóichí ná gur thagair a leithéid seo de logainm d’áit a mbeadh an talamh ullamh do na ba a chur ar féarach ann (.i. ar buailteachas) timpeall na Cásca gach bliain."
(Conchubhar Ó Crualaoich & Aindí Mac Giolla Chomhghaill, An Brainse Logainmneacha)
Íomhá ó Geograph.ie, N Chadwick a ghlac. "Cattle grazing by Easterfields" In oirdheisceart Shasana atá an áit seo ach go bhfuil an bunús céanna leis an ainm de réir dealraimh.
Buaile na Cásca i nGaillimh
Easterfield Galway
www.logainm.ie/ga/20989
‘the boley of Easter-time’
"...the origin of the custom of making fools out of people on 1st April is unclear...one of the many Irish words for “fool” even features in Irish townland names" (Conchubhar Ó Crualaoich & Aindí Mac Giolla Chomhghaill, The Placenames Branch)
www.logainm.ie/en/themes/42
"Ní fios go cinnte cad as a dtáinig an traidisiún ceap magaidh a dhéanamh de dhaoine ar an gcéad lá de mhí Aibreáin...faightear tagairtí don amadán fiú amháin in ainmneacha bailte fearainn"
(Conchubhar Ó Crualaoich & Aindí Mac Giolla Chomhghaill, An Brainse Logainmneacha)
www.logainm.ie/ga/teamai/42
Íomha ó Geograph.ie - Eileen Henderson a ghlac an pictiúr. https://www.geograph.ie/photo/1986182
Steipeanna an Amadáin Mhóir - Inis na Bró, Ciarraí
Giants Steps Kerry
www.logainm.ie/ga/1394447
'the steps of the big fool'
Scéilín le fáil ar Dúchas.ie maidir leis an áit seo:
"...Tháinig sé i dtír in Inis na Bró agus ghaibh sé faill ard anairde. Dhéin sé rian a chos san áit gur gaibh sé."
"There can be no doubt about the meaning of Buaile an Earraigh “the boley, cattle-fold of spring”: it clearly refers to a location where the land usually became suitable for cattle-grazing in spring."
(Conchubhar Ó Crualaoich & Aindí Mac Giolla Chomhghaill - The Placenames Branch)
"Níl aon dabht faoi bhunús Buaile an Earraigh “the boley, cattle-fold of spring”: áit í seo ina n-éiríodh an talamh oiriúnach san earrach do na ba a bheith ag iníor ann."
(Conchubhar Ó Crualaoich & Aindí Mac Giolla Chomhghaill - An Brainse Logainmneacha)
Íomhá ó Geograph.ie, Jonathan Billinger a ghlac. "Cattle in spring pasture" https://www.geograph.ie/photo/2428753
Buaile an Earraigh san Iarmhí
Bolinarra Westmeath
www.logainm.ie/ga/50846
'the boley, cattle-fold of spring'
Íomhá ó Geograph.ie, Neville Goodman a ghlac. "A holy well next door" https://www.geograph.ie/photo/3686688
Íomhá ó Bhailiúchán Grianghraf, Dúchas.ie "Holy wells - In Munster: St. Patrick's well, Lough Gur" https://www.duchas.ie/ga/cbeg/31013
'St. Patrick's Well' marcáilte ar léarscáil 25" na Suirbhéireachta Ordanáis. © Tailte Éireann
Tobar Phádraig Luimneach
Patrickswell Limerick
www.logainm.ie/ga/31050
'the well of (St.) Patrick'
Féach píosín ó Bhailiúchán na Scol ar Dúchas.ie faoin tobar céanna:
"...The local inhabitants say that St. Patrick slept a night under a tree near this well."
www.duchas.ie/en/cbes/4922...
Gort na nGiorriacha i Maigh Eo
Harefield Mayo
www.logainm.ie/en/36400
'the field of the hares'
Féach an Milisín Míosúil: ‘Chomh mear le giorria Márta’
www.logainm.ie/ga/teamai/155
See the Monthly Morsel: ‘As mad as a March hare’
www.logainm.ie/en/themes/155
📢Gairm ar pháipeir: Logainmneacha agus an Éiceolaíocht sa Chomhthéacs Eorpach.
Déardaoin 23 Iúil 2026 ar Champas na Naomh Uile, DCU.
📢Call for papers: Placenames and Ecology in the European Context.
Thursday 23 July 2026 on the DCU All Hallows Campus.
www.dcu.ie/fiontarscoil...
I dTír Eoghain a glacadh an grianghraf seo, i nDairbheach Rua / Dervaghroy. Íomhá ó Geograph.ie, Kenneth Allen a ghlac. "Sheep in a flooded field, Dervaghroy" https://www.geograph.ie/photo/7323998
Garraí an Uisce i Laois
Garryniska Laois
www.logainm.ie/ga/28001
'the garden of the water'
Talamh ghléireach mhóinteach atá anseo
(féach ‘Surface water Gleys’, ‘Peaty Gleys’, ‘Fen peat’, srl., www.epa.ie).
Feadóga Buí sa láib in Inbhear an Mhóinéir Leathain, Sord, BÁC. Íomhá ó Birdwatching Ireland, le beannacht Victor Garland. https://www.birdwatchingireland.com
Pilibíní sa bhféar gar d'Inbhear an Mhóinéir Leathain, Sord, BÁC. Íomhá ó Birdwatching Ireland, le beannacht Victor Garland. https://www.birdwatchingireland.com adhaircín, feilbín, filbín, saotharcán / saotharcóg = Green plover, lapwing
Cluain na bhFeadóg i nGaillimh
Cloonnavaddoge Galway
www.logainm.ie/ga/18563
“the (wet) meadow, pasture of the plovers”
Féach an Milisín Míosúil:
Tá Pilibíní agus pilibíní ann!
‘A plover or a Plover?’
www.logainm.ie/ga/teamai/149
Íomhá ó Geograph.ie, Lousie Price a ghlac. Crosóg Bríde: Drumnalost https://www.geograph.ie/photo/1688967
Cill Bhríde - Loch Garman
Kilbride - Wexford
www.logainm.ie/ga/2554
'the church of Bríd / Brigit'
Féach téama na seachtaine:
'Féile Iomboilg agus Lá Fhéile Bríde'
www.logainm.ie/ga/teamai/31
'The festival of Iombolg and Saint Brigit’s Day'
www.logainm.ie/en/themes/31
Íomhá ó Geograph.ie, Espresso Addict a ghlac. "Cliffs at Knockaunadagrean, Valencia Island" https://www.geograph.ie/photo/456205 (Cuas na gCrothóg, radharc siar ó dheas ar Bhinn an Iolair, Dairbhre)
Cuaisín / Cuas na gCrothóg i gCiarraí
Coosheennagruhoge Kerry
www.logainm.ie/ga/1416153
'(little) cove of the coalfish'
crothóg, glasán, glasóg = ainmneacha ar leith ar 'coalfish'
crothóg, glasán, glasóg = various names for ‘coalfish’
Poll na gCrothóg
www.logainm.ie/en/1419411
Comhaltachtaí PhD á lorg ag Fiontar & Scoil na Gaeilge
🗓️ Spriocdháta: Aibr 3
📬 Teangmháil: gearoidin.uilaighleis@dcu.ie | padraig.oliathain@dcu.ie
Taighde: Cúrsaí teanga & aistriúcháin, bainistíocht & fiontraíocht, daonnachtaí digiteacha & teangeolaíocht chorpais, litríocht chomhaimseartha & eile!
www.duchas.ie/en/cbes/4769...
"Truce: A hill 1/4 of a mile North of Ballymore Eustace. Supposed to have been used as a meeting place for the purpose of signing a treaty between the Wicklow chieftains and the Pale authorities."
Léarscáil 6" na Suirbhéireachta Ordanáis. CC-BY (NLS) (maps.nls.uk)
Íomhá shatailíte ag léiriú Loch Uachtair i gContae an Chabháin agus roinnt de na bailte fearainn máguaird: Eoinis, Doirinis Mór, Gort na nAbhall. Base imagery © Google Earth, © Airbus (Imagery dates: 9/6/2024)
Roinnt logainmneacha i bparóiste na Cille Móire, An Cabhán:
Eoinis / Eonish
logainm.ie/en/5136
'yew-island'
Doirinis / Derinish
logainm.ie/en/5124
'oak island'
Gort na nAbhall / Gartnanoul
logainm.ie/en/5066
'the field of the apple-trees'