1323
Fiżika Livell O
Fiżika Nukleari 6
RADJOATTIVITÀ
L-iskoperta tar-radjuattività fl-1896 minn Becquerel kienet aċċidentali. Huwa sab li l-komposti tal-uranju emettew radjazzjoni li:
a) affettwat pjanċa tar-ritratti anke meta mgeżwra f'karta sewda
b) jonizzat gass.
Ftit wara, Madame Curie skopriet ir-radju. Illum il-ġurnata r-radjuattività tintuża ħafna fl-industrija, fil-mediċina u fir-riċerka xjentifika.
Aħna lkoll esposti għal ċertu ammont ta' radjazzjoni kkawżata minn materjali radjuattivi fil-blat, fl-arja u wkoll minn raġġi kożmiċi mill-ispazju. Madankollu, l-ammont ta' din ir-radjazzjoni, imsejħa radjazzjoni fl-isfond, mhijiex ta' ħsara anke jekk tista' tiġi skoperta.
Sal-1899, Rutherford kien wera li l-partiċelli jew ir-radjazzjonijiet emessi minn sustanzi radjuattivi jaqgħu fi tliet kategoriji li jissejħu partiċelli α, partiċelli β u raġġi γ.
Effett Jonizzanti tar-Radjazzjoni
forceps
sors tar-radju
Elettroskopju ċċarġjat jiskarka meta sors tar-radju (miżmum f'forċeps) jinġieb ħdejn l-għatu. Dan minħabba l-fatt li r-radjazzjoni tikkawża li l-molekuli tal-arja jiġu jonizzati. Jekk l-elettroskopju jkun iċċarġjat b'mod pożittiv, l-elettroni prodotti jiġu attirati lejn l-għatu u l-elettroskopju jiskarka. Mill-banda l-oħra, jekk l-elettroskopju jkun iċċarġjat b'mod negattiv, il-joni pożittivi jiġu attirati lejn l-elettroskopju u dan jiskarka. Dan juri li s-sors tar-radju, li huwa magħruf li huwa radjuattiv, jikkawża jonizzazzjoni tal-arja.
It-Tubu Geiger Muller (GM) - Ditekter tar-Radjoattività
Tubu GM jintuża ħafna biex jinstab ir-radjazzjoni jonizzanti. F'forma waħda, jikkonsisti minn wajer iżolat (anodu) immuntat fuq ċilindru tal-metall b'ħitan irqaq (katodu). Fuq quddiem għandu tieqa tal-majka u t-tubu huwa mimli bil-gass argon. Tensjoni ta' madwar 400V tinżamm bejn il-katodu u l-anodu. Meta radjazzjoni tidħol fit-tubu mit-tieqa, toħloq joni u elettroni tal-argon. Dawn jiġu aċċellerati lejn l-elettrodi u jikkawżaw aktar jonizzazzjoni billi jaħbtu ma' atomi oħra tal-argon. Malli jilħqu l-elettrodi, il-joni jipproduċu impuls ta' kurrent li jiġi amplifikat u mitmugħ lil ratemeter. Ir-ratemeter jagħti valur għar-rata tal-għadd, jiġifieri numru li huwa ekwivalenti għan-numru ta' partiċelli li jikkawżaw il-jonizzazzjoni, li jidħlu fit-tubu. Ir-ratemeter ġeneralment ikollu wkoll loudspeaker imwaħħal miegħu, li jagħti ħoss għal kull impuls
