Cái Gì Còn Sống Mà Không Cần Bằng Cấp , Là Cái Còn Dùng Được Tụi nó học MBA, học scale, học gọi vốn vòng A tới Z, tụi nó học 7 công cụ quản trị, 10 mô hình tăng trưởng. Còn tui thì ngồi nhóm lửa bằng vỏ cây và nhìn cái lá trôi mà không thấy chán. Tụi nó gọi tui là… khác loài. Ừ thì đúng. Nhưng khác loài đâu có nghĩa là sai giống. Tụi nó sợ mất job, tui sợ mất mùa. Tụi nó sợ rớt tín dụng, tui sợ rớt hạt giống. Tụi nó quăng cả đời để build thương hiệu, còn tui chỉ cần biết: chiều nay còn ai nấu cơm chung không? Bạn có biết không, mấy người ngày xưa sống kiểu nguyên thủy á, họ sống qua cả băng tan, qua đói, qua thú dữ, mà giờ… vẫn còn di cốt nguyên vẹn. Còn mình á, có cái gì bể là la lên “toang rồi”, mạng lag là khủng hoảng bản sắc. Tụi mình ngồi văn phòng, xài 4 cái thẻ, 7 cái app, đến nỗi cúp điện cũng không biết nấu ăn. Còn người hồi xưa đâu cần “governance” gì, họ chỉ cần… sống. Không cần họp nhức đầu để thống nhất chuyện gieo trồng. Không cần platform để kết nối. Họ nhìn trời. Nhìn đất. Nhìn nhau. Là đủ. Còn mình? Chết vì thiếu tín hiệu Wi-Fi chứ đâu phải thiếu gạo. Bạn để ý chưa? Mấy đứa sống sát nhất với sự sống là mấy đứa bị cười chê đầu tiên: “Sống gì kỳ vậy?” , “Không chịu vươn lên à?” , “Không làm ăn kinh tế hả?” Tụi mình từng có nguyên cái xã hội mà muốn ăn phải bấm app, muốn ngủ phải đặt phòng, muốn yêu phải quẹt trái , quẹt phải , xem tần số hợp nhau, muốn mua cái áo phải lo 6 tầng logistics. Còn người thật á? Chỉ cần nhìn nhau 3 giây , thấy đói chưa , rồi lấy gạo nấu cơm. Chỉ có vậy. Tụi mình bị dạy cách thành công mà không ai dạy cách sống còn. Bị dạy cách làm chủ mà không ai dạy cách ở bên nhau khi hết sạch mọi thứ. Bị dạy cách “thành công bền vững” mà tới hồi điện thoại hết pin… không nhớ nổi số ai. Chiến tranh không giết chết văn minh đâu. Nó chỉ đập phần giả tạo để lộ ra phần còn dùng được. Có những nền văn minh trổi dậy rồi biến mất như cát bụi. Cũng có những nền văn minh còn tồn tại và kế thừa tới ngày nay. Những nền văn minh trỗi dậy rồi biến mất như cát bụi? • Ai Cập cổ đại: huy hoàng, chôn vua bằng cả kim tự tháp, biến mất. • Đế chế La Mã: xây luật, xây đường, mở rộng từ châu Âu đến Phi, sụp. • Khmer, Maya, Babylon… tất cả đều từng tưởng mình là tối cao, rồi thành tàn tích. Vì sao? Vì họ tập trung vào sự vĩ đại, không đầu tư vào khả năng sống sót rời trung tâm. Còn những nền văn minh còn tồn tại? • Người bản địa vùng rừng Amazon. • Các bộ lạc sống sót qua băng hà. • Làng truyền thống ở Nhật, ở Andes, ở cao nguyên Việt. • Họ không “mở rộng” , họ chỉ giữ nhau sống sót. Và vì họ không xây trên giấy, trên cát, trên báo cáo GDP… → Họ còn. → Vì họ biết khi bị đẩy ra rìa , thì rìa chính là nơi để bắt đầu lại. Nền văn minh khi bị đập không đập vô tượng đá đâu, mà đập vô cái thói quen sống không cần sống. Mà đừng lo, chiến tranh chỉ là bài kiểm tra thôi. Để biết nền nào chỉ đẹp để ngắm, và nền nào có gốc để mọc lại. Tụi bị đẩy ra rìa thường là tụi sống lâu nhất. Tụi đó không chờ ai cấp quota để trồng cải. Không cần policy sandbox. Tụi đó biết cách làm rẫy, biết cách đắp chòi, biết cách nướng bắp bên bờ suối mà vẫn cười. Một ngày kia, khi server sập, khi chuỗi cung ứng gãy, khi cả thế giới rối tung tìm lại đứa nào còn biết nấu ăn mà không cần điện… Tụi nó sẽ hỏi: “Ủa, mấy đứa bị đá ra ngoài năm ngoái đâu rồi?” Tụi mình lúc đó sẽ nói: “Đây nè. Tụi tui đâu có mất. Tụi tui chỉ… ra ngoài sớm hơn mấy người một chút.” Tui biết bạn có thể từng mê kinh doanh, từng học design thinking, từng tăng trưởng bền vững… Nhưng nếu hôm nay bạn đang ngồi với cái lá , ngắm nó mà thấy an , thì chúc mừng, bạn đang quay về với con người thật trong bạn đó. Cái này không ai dạy bạn. Và cũng không cần phải dạy lại ai. Chỉ cần… sống đủ lâu để tụi kia quay lại hỏi: “Ủa sao bạn chưa gục?” Và bạn cười. Không trả lời. Chỉ nướng thêm một củ khoai. Rồi đưa nó miếng to hơn.

Cái Gì Còn Sống Mà Không Cần Bằng Cấp , Là Cái Còn Dùng Được: Tụi nó học MBA, học scale, học gọi vốn vòng A tới Z, tụi nó học 7 công cụ quản trị, 10 mô hình tăng trưởng. Còn tui thì ngồi nhóm lửa bằng vỏ cây và nhìn cái lá trôi mà không thấy chán. Tụi… #cuocsong #tinhcach #giaoduc #kinhdoanh #laudai