Oshipangelo shaRundu oshi na omumbwe yoikwa noipangifo Oshipangelo shepangelo shaRundu osha mana po oikwa noipangifo yopaunamiti, osho tashi fininike ovanaudu va lande omiti davo vene, mwa kwatelwa oikonakonifo yamalaria, nande malaria moshitopolwahoololo otai i pombada. Oshinima eshi oshe ya konima oThe Namibian oshivike sha dja ko kwa li ya lopota kutya omatando amwe moipangelo ngaashi shaCentral mOvenduka, Katutura Intermediate Hospital, Keetmanshop Hospital noRundu State Hospital okwa ti wa naa teelele manga shaashi kapu na omiti odo hadi longifwa pefimbo lomatando. Omiti edi ohadi longifwa okudipaya omamaliudo pokafimbo ile omunhu manga ta tandawa. Omukulunhuwiliki woministili youndjolowele nomayakulo opanghalafano Penda Ithindi Omaandaxa okwa lombwela oThe Namibian kutya oministili, nande ongaho, kai na ouyelele kombinga yonghalo ei. “Ohandi kendabala di mone kutya otwa pumbwa omiti di fike peni ndee hatu ka yandja elombwelo,” Osho a ti ngaho. Ithindi oshinima eshi okwe shi popya eshi oministli ya pitifa olopota yoikundaneki tai ti oshilongo ashishe oshi na omiti da wana. Oministili oshivike sha dja ko oya yandja ombedi kutya omumbwe yomiti edi dokulongifwa pefimbo lomatando oya etwa komakwatafano a nghundipala nokutalela pokati koikondo yayo ya yooloka moshitopolwahoololo nosho yo komungulilo yomiti yakula. Momukanda oministli oya ti oshinima eshi osha eta opo omiti diha twalwe nokutukulwa pefimbo. Ashike nee, kakele komapopyo aa, ovanaudu koshipangelo koRundu oshivike sha dja ko okwa li va lombwela oThe Nmibian kutya otava pulwa va lande omiti davo vene noivando keeaputeka dopaumwene pakuweda pomumbwe yomiti dokulongifwa pomatando. KAPU NA OINIMA YOKUKONAKONA MALARIA Omunaudu umwe Omaandaxa okwa ti okwa li nokuli a tumwa a ka lande oinima yokukonakona malaria yaye mwene. Oshitopolwahoololo shaKavango Ushilo osha dengwa neenghono komalaria okudja ngaa nghee malaria e uwile muDesemba. Omukulunhuwiliki woundjolowele koshitopolwa oko Idah Mendai oshivike sha dja ko okwa ti malaria otai i pombada neenghono moshitopolwahoololo, mu na ovanhu eve li 13 185 va kwatwa manga ve li 16 va xulifa va lopotwa moivike yotete i li 16 yomudo ou. Oshinima eshi Mendai okwe shi popya koshoongalele shefiku lokudimbulukwa malaria lopaunyuni kolundu. “Andara okwa didilika omwaalu uhapu, wovanhu ve li 7 787, Nyangana okwa didilika ovanhu ve li 2 925 noRundu oya didilika ovanhu ve li 2 461,” Osho a ti ngaho. Nande opu na oupyakadi wakula womalaria, omukalimo womoRundu Jairus Johannes Omaandaxa okwa ti okwa li a tumwa a ka lande oikonakonifo yomalaria konima kwa li a twala omonakadona e na omadidiliko amalaria koshipangelo,” Osho a ti ngaho. “Onda twala omonakadona wange koshipangelo shaashi kakwa li e udite nawa. Okwa li ta kungu nokwa li andi ti pamwe omalaria,” Osho a ti ngaho. Johannes okwa ti omonakadona waye okwa li a vatelwa, ashike kakwa li pu na omiti. “Okwa li nda pewa omayele ndi ka lande omiti, shaashi kakwa li pu na nokuli nande oikonakonifo yomalaria,” Johannes osho a ti ngaho. Konima okwa landa oinima yokukonakona malaria ndee te i twala koshipangelo opo omonakadona a konakonwe malaria. “Ngeno okwa li ndihe na oimaliwa, ngeno okaana oka fya ile oupyakadi wakula ngeno owa holoka shaashi kapu na omiti,” Osho a ti ngaho. Johannes okwa ti epangelo nali lidope mo, shaashi hava naudu aveshe tava dulu okulanda oinima yavo vene. “Katu na lela oimaliwa, okwa li twa tumwa tu ka lande omiti keefitola domiti oko ku na ondilo,” Osho a ti ngaho. Johannes eshi a fika koaputeka okwa hanga ko ovanaudu vakwao ovo navo kwa li ve li momikweyo koshipangelo. “Kapu na omalapi okumanga neenete deemwe. Oshitopolwahoololo shaKavango Ushilo osho sha dengwa unene komalaria. Ohatu i lwifa ngahelipi?” Osho a pula ngaho. “KAPU NA OMALAPI” Ovapangi ovo va popya noThe Namibian keudafano kutya omaukwatya avo itaa hololwa Omaandaxa ova koleka kutya ovanaudu okwa li va tuminwa keeaputeka dopaumwene. “Katu na eefelebande ile oinima yokuwapaleka oipute, ohatu pula ovanaudu va lande oinima ei. Katu na sha nandenande ndee otava ningi oilonga yetu idjuu eshi inava hala okukalela po oshinima eshi. “Ovanhu paife otava ehela koGrootfontein – paife olo epuko lokoRundu ngahelipi? Katu na oinima ihapu,” Omupangi umwe osho a ti ngaho. Oshipangelo shepangelo shaRundu osho hashi tuminwa ovanaudu voitopolwahoololo itatu, mwa kwatelwa oshitopolwahoololo shaZambezi noKavango Uninginino. Omunaudu umwe ita tumbulwa kedina Omaandaxa okwa li a landifwa eefelebande noivando. “Okwa li nda shuna koshipangelo, shaashi oshipute kakwa li sha nateka notashi dulu okukwatwa komakako. Osho nee nda landela oshivando, sha pula nge N$31.70,” Osho a ti ngaho. Omunaudu okwa ti omumbwe yomiti otai tilifa, shaashi ovanaudu itava dulu okulanda oinima ei voovene navamwe ohava di kokule noipangelo. Natango omukainhu umwe oo kwa li a twala omonamati kokapangelo koRundu Omaandaxa okwa ti omuti umwe wa fimana kawa li mo mokapangelo. “Okwa li nda lombwelwa ndi ke u lande koaputeka,” Osho a ti ngaho. Okwa ti omonamati ota ka tandwa muJuli nomuti ou owa fimana. The post Oshipangelo shaRundu oshi na omumbwe yoikwa noipangifo appeared first on The Namibian.

#Oshipangelo #Namibia #MalariaAwareness #Rundu #HealthCare

Oshipangelo osho sha teelelika shi tungwe mOvenduka otashi ka pula eebiliyona N$3.2 Oministili youndjolowele nomayakulo opanghalafano oya talulula oshimaliwa osho sha tengenekwa shi ka longifwe okutunga oshipangelo mOvenduka noya mona kutya otashi dulika shi ka pule eebiliyona di fike poN$3.2, oshimaliwa osho sha ya pombada yaasho kwa li sha tengenekwa tete sheebiliyona N$2.9 Oshipangelo osho sha fanekwa sheembete di li 500, tashi ka kala koHavana, otashi lalakanene okukulila mo oshipangelo shaKatutura Intermediate Hospital nokuyambula po eyandjo lomayakulo kovanhu vomOvenduka ovo tava ningi vahapu neenghono. “Okutunga oshipangelo okwa pumbwa oshimaliwa shihapu neenghono, oshokuyambula po nee omayakulo (omeva, olusheno, oundjuwo, neepate) manga okutunga kwoshipangelo kwoovene inaku tameka, omayakulo a fimana nomihandjo dovanailonga otadi dulu okutamekwa,” Oministili osho ya ti ngaho eshi ya nyamukula oshikundaneki shoThe Brief. Oministili youndjolowele oya ulika kutya oshimaliwa osho sha talululwa inashi kwatela mo ashike oshipangelo, ashike noinima ikwao ya pumbiwa mokuyambida oshipangelo. Ngee sha manifwa, oshipangelo otashi ka vatela ovanaudu aveshe kutya nee ovava tave ya tava shuna efilu olo ile ovava tava nangekwa, osho tashi ka shunifa pedu neenghono okutumina ovanaudu koipangelo oyo ihadi neenghono. Oikondo ya fimana otai ka kwatela mo eeaputeka, oshikondo shokuminikila omakipa, omayakulo ovanaudu ovo vehe li meembete, okobifa nondunda yokuwapalekela, oministili osho ya ti ngaho. Onhele yoshipangelo eshi okwa li ya hoololwa opo kuyandjwe omayakulo opaundjolowele koshiwana osho tashi mono oixuna mOvenduka. “Oshipangelo okwa teelelwa shi ete omayakulo opaundjolowele popepi novakalimo vomOvednuka, nokushonopeka okutumina ovanaudu koipangelo oyo ihadi neenghono nosho yo okuxupifa eemwenyo okupitila mokuyandja omayakulo pefimbo,” Oministili osho ya ti ngaho. Okutalela oproyeka ei oministili oya ti, otaku ningwa kepangelo, oshinakuwanifa pokati koministili yoilonga noyeendifo noministili youndjolowele nomayakulo opanghalafano. “Okutalela oilonga ei oku li kepangelo (ouministili woilonga noyeendifo noministili youndjolowele nomayakulo opanghalafano) noilonga oya pewa ovayandjimayele ovo ve na oshinakuwanifa shokutala kutya oshipangelo eshi otashi tungwa ngahelipi,” Oministili osho ya ti ngaho. Omayakulo ahapu omatungo ponhele opo tapa tungwa oshipangelo eshi okwa teelelika a kale a manifwa pexulilo lomudo ou, omanga oshipangelo kwa teelelika shi patuluke momudo 2027. Oshipangelo otashi ka kala yoo vali shi na osystema yolusheno loketango yokundjeneka omeva opo kuha longifwe oshimaliwa shihapu molusheno. Ouyelele oo wa ongelwa kehangano lokuninga omavalulo laNamibia momudo 2023 owa ti, Namibia oku na eenhele domayakulo opaundjolowele epangelo di li 530, mwa kwatelwa oipangelo i li 49, omandjiki oundjolowele e li 60, noupangelo vashona ve li 421. Mokati keenhee edi, oipangelo itanho ohaku i ashike omunhu ngee a tuminwa ko, omo mu na oshipangelo shaCentral mOvenduka osho shi li oshipangelo shopashiwana oko haku tuminwa ovanhu, omanga oshipangelo shaKatutura noshaShakati hai yandje omayakulo opokati. -THE BRIEF The post Oshipangelo osho sha teelelika shi tungwe mOvenduka otashi ka pula eebiliyona N$3.2 appeared first on The Namibian.

#Oshipangelo #Namibia #HealthCare #MedicalServices #CommunityHealth