Spring 2026 newsletter
Read the latest news from the Faclair na Gàidhlig team, including new entries and blogs, an upcoming research trip, and preparations for Rannsachadh na Gàidhlig 2026!
Happy Easter!
Newsletter: sway.cloud.microsoft/VnDqvsInAjmb...
#gàidhlig #gaidhlig #faclair #lexicography
Cuairt-litir an Earraich 2026
Leugaibh na naidheachdan as ùire againn, air inntridhean is blogaichean ùra, turas rannsachaidh a dh’Èirinn agus naidheachd air Rannsachadh na Gàidhlig 2026.
Càisg shona dhuibh!
Cuairt-litir: sway.cloud.microsoft/VnDqvsInAjmb...
#gàidhlig #gaidhlig #faclair
Dealbh a' mìneachadh ghoireis DOST.
Tha na h-inntridhean againn tric a’ nochdadh cheanglaichean le Albais. Nach toir sibh sùil Dictionars o the Scots Leid (DSL) agus faclair DOST?: dsl.ac.uk
Leughaibh barrachd mun dàimh eachdraidheil eadar DOST agus Faclair na Gàidhlig: www.faclair.ac.uk/blog/366/gd
#gàidhlig #faclair #scots #albais
Orainsearan is liomaidean. "Dailyshoot 2013~ Still Life. Oranges and Lemons!" le Leshaines123 le cead CC BY 2.0.
ORAINSEAR
1902 Mac-Talla XI No. 10. 78
Na balaich bheaga le’m pòcannan làn de ùbhlan no de dh’ “oraindseirean”.
Tha e coltach gur e facal-iasaid a th’ ann an orainsear, bhon Bheurla Ghallta ‘oranger’.
Tuilleadh orainsearan an seo: www.faclair.ac.uk/entries/24
#gàidhlig #faclair #gachlatha
Aspen trees. Image credit: Coconino NF Photography (CC BY-SA 2.0): https://www.flickr.com/photos/42034606@N05/3971494661
CRITHEANN ~ aspen
a1729 Sìleas na Ceapaich (1972) 72
Cha robh do dhàimh ris a’ chritheann | Na do dhligheadh ris an fheàrna.
[You had no kinship with the aspen, owed no bonds to the alder.]
Read more about the forms and senses of Critheann here:
www.faclair.ac.uk/entries/5
#gaidhlig #faclair
Craobhan crithinn. An dealbh le Coconino NF Photography (CC BY-SA 2.0): https://www.flickr.com/photos/42034606@N05/3971494661
CRITHEANN
a1729 Sìleas na Ceapaich (1972) 72
Cha robh do dhàimh ris a’ chritheann | Na do dhligheadh ris an fheàrna.
A rèir Shìleas, cha robh droch fheartan a’ chrithinn aig Alasdair Dubh Ghleanna Garadh (?–1721). Tha tuilleadh mun chritheann an seo: www.faclair.ac.uk/entries/5
#gàidhlig #faclair
Photo of Ola Szczesnowicz, with her name, title of 'Editor' and Faclair na Gàidhlig's logo in blue.
Ola is one of our team of Editors at Faclair na Gàidhlig, with responsibility for digital systems.
“I learn something new every day, and not only about the language itself but also about history, literature, heritage and many other topics.”
#gaidhlig #faclair #team #lexicographer #linguist #team
Dealbh: An Làrag Eòrpach (Larix decidua). Creideas: Peter O’Connor / anemoneprojectors is (CC BY-SA 2.0). https://www.flickr.com/photos/58414938@N00/4571515930
LÀRAG, LEARAG
1913 Lost Pibroch 22
Bha boladh bog nan learag anns an fhàileadh agus bha Gleann Aora a’ bristeadh fo bhlàth aig brosnuchadh an Earraich.
Tuilleadh air craobh agus fiodh an learaig an seo:
www.faclair.ac.uk/entries/19
#SeachdainNaGaidhlig #gàidhlig #faclair #craobh #larch #Earrach
‘Birnbaum’ (= Craobh-pheur) (1903), Gustav Klimt. San àrainn phoblaic: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gustav_Klimt_-_Pear_Tree_-_BR66.4_-_Busch%E2%80%93Reisinger_Museum.jpg
PEUR
a1707 Orain Iain Luim (1964) 88
Rinn sibh buailtean d’ur bàthaibh | Ann an gàrradh nam peur.
Bha a’ Cheapaich ainmeil airson pheuran, mar a tha an t-inntreadh againn ag innse: www.faclair.ac.uk/entries/25
#SeachdainNaGaidhlig #gàidhlig #gaidhlig #faclair #iainlom #bardachd #lexicography
‘The Starry Night’ (1889), Vincent Van Gogh. In the public domain: https://en.wikipedia.org/wiki/File:Van_Gogh_-_Starry_Night_-_Google_Art_Project.jpg
RIONNAGACH ~ starry
a1881 Nicolson Proverbs 68
Oidhche rionnagach, réulach, gun turadh, gun ghaoith, gun uisge.
[A starry, bespangled night, not dry, windy or wet]
Read our starry entry here: www.faclair.ac.uk/entries/51
#SeachdainNaGaidhlig #WorldGaelicWeek2026 #gaidhlig #faclair #rionnag
‘The Starry Night’ (1889), Vincent Van Gogh. San àrainn phoblaich: https://en.wikipedia.org/wiki/File:Van_Gogh_-_Starry_Night_-_Google_Art_Project.jpg
RIONNAGACH
a1881 Nicolson Proverbs 68
Oidhche rionnagach, réulach, gun turadh, gun ghaoith, gun uisge.
Abair sealladh brèagha! Tha tuilleadh ri fhaicinn an seo: www.faclair.ac.uk/entries/51
#SeachdainNaGaidhlig #gàidhlig #faclair #rionnag #reultan
Meanbh-ialtag coitcheann (Pipistrellus pipistrellus). Creideas: Meneer Zjeroen (Creative Commons CC BY 2.0). https://www.flickr.com/photos/75467759@N00/14677000256
IALTAG
1881 Nicolson Proverbs 364
Thàinig ialtag a steach, bidh frasan a mach air ball.
Sean-fhacal gu math iomchaidh airson na mìos seo! Leughaibh tuilleadh mun ialtag, dialtag, ealtag no dealtag an seo:
www.faclair.ac.uk/entries/52
#SeachdainNaGaidhlig #gàidhlig #faclair #seanfhacal #ialtag
Caorann, no craobh-chaorainn làn dearcan. Creideas: Jonathon Kington (Creative Commons BY-SA 2.0). https://www.geograph.org.uk/photo/2515052
CAORANN
1768 MAC-AN-T-SAOIR Orain Ghaidhealach 33
Srath nan caochan ’na dhosaibh caorain, | ’Sna phreasaibh caola, lán chraobh is mheang.
Craobh a tha a’ nochdadh tric ann am beul-aithris, tha tuilleadh an seo: www.faclair.ac.uk/entries/4
#SeachdainNaGaidhlig #faclair #caorann #donnchadhban
Màthair madaidh-allaidh agus a cuilean. Creideas: Bob Haarmans (Creative Commons BY 2.0). https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=88136530
DUALCHAS
1900 Mac-Talla IX No. 24. 185
Nach ’eil iad mar bu dual dhaibh. Mar a tha ’n seanfhacal ag radh, ‘Theid cuilean ri dualchas’.
Gheibh sibh tuilleadh eisimpleirean ann an inntreadh Dualchas: www.faclair.ac.uk/entries/8
#SeachdainNaGaidhlig #gàidhlig #faclair #lexicography #dualchas
Excerpt from the Book of Deer, written in black lettering, with the word ‘béiťh’ highlighted in yellow. Image credit: Cambridge University Library MS Ii.6.32,f.4r. Creative Commons (CC BY-NC 4.0). https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-II-00006-00032/8
BEITH, BEITHE ~ a birch tree
11.. Book of Deer 4r 8
Gonice in béiťh.
One of our earliest citations, from the Book of Deer written perhaps around 1150: ‘as far as the birch tree’.
See more modern variations here: faclair.ac.uk/entries/1
#SeachdainNaGaidhlig #cleachdinocailli #gaidhlig #faclair
Dealbh air earrann bho Leabhar Dhèir, sgrìobhte ann an clò dubh, le dath buidhe air a chur air an fhacal ‘béiťh’. Leabharlann Oilthigh Cambridge Library MS Ii.6.32,f.4r. Le cead Creative Commons (CC BY-NC 4.0). https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-II-00006-00032/8
BEITH, BEITHE
11.. Book of Deer 4r 8
Gonice in béiťh.
Seo fear dhe na h-eisimpleirean as tràithe a th’ againn, bho Leabhar Dhèir ’s dòcha sgrìobhte mu 1150. A’ ciallachadh ‘gu ruige a’ bheith’.
Eisimpleirean nas ùr-nòsach an seo: faclair.ac.uk/entries/1
#SeachdainNaGaidhlig #gàidhlig #faclair
Dealbh dathach a' sanasachd cinn-là agus cuspair Seachdain na Gàidhlig, le na faclan "Tha sinne a' gabhail pàirt ann an Seachdain na Gàidhlig".
Seachdain na Gàidhlig 2026!
Le ‘Cleachd i no Caill i’ mar chuspair na seachdain, bidh sinne a’ sgaoileadh cuid de faclan as fheàrr leinn bhon na h-inntridhean.
Ma tha iad a’ còrdadh ribh, nach sgaoil sibhse cuideachd iad?
#SeachdainNaGaidhlig2026 #cleachdinocailli #gàidhlig #gaidhlig #faclair
Dealbh air dà rann bho An Sìfire air duilleag phàipeir soilleir buidhe, is dealbh air a dhèanamh timcheall a’ chiad litir dhen rann. Air a thogail bho làrach-lìn DASG.
PEUR
Tha fios againn gu bheil pòg agus mil a’ dol còmhla, m.e. blas na meala air do phògan.
Ach dè mun eisimpleir seo bhon inntreadh againn?
a1899 Carmina Gadelica V (1954) 118
A pòg air bhlas nam peuran.
Pailteas pheuran san inntreadh seo: faclair.ac.uk/entries/25
#gàidhlig #faclair #pear #pog
Black and white photo of Steven Ritchie, with the title “Editor” and Faclair na Gàidhlig’s logo in blue.
Editor Steven Ritchie is the newest member of the Faclair team, with a keen interest in languages and lexicography:
“Words, phrases, history, literature and terminology research..who wouldn’t be interested in such like?”
#gàidhlig #gaidhlig #faclair #lexicography #team #litreachas #lexicographer
Dealbh dubh is geal air Steaphan Risnidh, leis an tiotal “Deasaiche” agus suaicheantas Faclair na Gàidhlig ann an dath liath.
Thòisich Steaphan Risnidh na dheasaiche air an Fhaclair an-uiridh:
“Tha e inntinneach sealladh nan Gàidheal fhaighinn tro bhriathran taghte nam bàrd is nan sgrìobhadairean o shean. Agus thig criomagan blasta fiosrachaidh air uachdar ris nach robhar an dùil.”
#gàidhlig #faclair #sgioba #litreachas
Black and white photo of a flock of flying birds. Image credit: "Flock of Birds" by Picture Perfect Pose is licensed under CC BY 2.0.
The study of a word can show semantic development, e.g ealta and ealtainn meanings have expanded from Bird-flock > birds in general > bird-kingdom > sky — as well as ‘blade (of a sword)’, ‘razor-blade’ or ‘blade-edge’ meanings.
More examples here: miotagach, meatagach
#faclair #gaidhlig #semantics
A group of small photos of archive materials and contributors, with the title Dachaigh airson Stòras na Ghàidhlig, Digital Archive of Scottish Gaelic, and Faclair na Gàidhlig’s logo.
Ola’s new blog about Faclan bhon t-Sluagh (Fieldwork Archive), a collection of vernacular materials gathered in the 1960s - 1980s, illustrates the value of studying a range of sources as evidence for Faclair na Gàidhlig.
www.faclair.ac.uk/blog/376/en
#gaidhlig #faclair #lexicography #vernacular
Measgachadh de ghrunnan dhealbhan a’ sealltainn cuid de stuthan no compàirtichean thasglann, agus an tiotal Dachaigh airson Stòras na Ghàidhlig, Digital Archive of Scottish Gaelic, le suaicheantas Fhaclair na Gàidhlig.
Tha e feumail measgachadh de thùsan a chleachdadh san rannsachadh againn, mar a tha Ola a’ mìneachadh sa bhlog ùr aice air Faclan bhon t-Sluagh, cruinneachadh a chaidh a thrusadh bhon t-sluagh bho na 1960an-1980an:
www.faclair.ac.uk/blog/376/en
#gàidhlig #faclair #lexicography #faclan #vernacular
Dealbh air Bonnach-eòrna, nòs na h-Arcaibh, le pìos geàrrte airson ceapaire. Còir-deilbhe: Skorp, CC0, tro Wikimedia Commons.
🥪 CEAPAIRE ~ bloga ùr
Ann am blog na mìos sa, tha Steaphan a’ coimhead air ‘ceapaire’ is atharraichean ann an ciall is cleachdadh an fhacail an cois atharraichean ann an cultar an t-sluaigh.
Tuilleadh an seo: faclair.ac.uk/blog/375/gd
#gàidhlig #gaidhlig #faclair #lexicography #ceapaire #bannock
Photo of Dr Tòmas MacAilpein, with his name, title of “Editor” and Faclair na Gàidhlig’s logo in blue.
Meet Faclair editor, Dr Tòmas MacAilpein!
“We are lucky to be carrying out work which has never been done before and trying to expand our knowledge of Gaelic through our long history.”
More to come from Tòmas and our team of editors.
#gàidhlig #gaidhlig #faclair #lexicography #team #lexicographer
Dealbh air Dr Tòmas MacAilpein, le ainm, an tiotal “Deasaiche” agus suaicheantas Faclair na Gàidhlig ann an dath liath.
Coinnichibh ri Dr Tòmas MacAilpein! Tha obair neach-deasachaidh a’ toirt tlachd mhòr dhà:
“Tha sinn fortanach a bhith a’ dèanamh obair nach deach a dhèanamh a-riamh roimhe agus a bhith a’ feuchainn ri crìochan ar n-eòlais a shìneadh air a’ Ghàidhlig tro a cuid eachdraidh fhada.”
#faclair #sgioba
Photo of wood in moorland, though we don’t know what type of wood it is. Photo by Stephen Burton, with permission of Creative Commons: https://www.geograph.org.uk/photo/5068846
GIUTHAS ~ pine
Pieces of pinewood would be found in peat bog. These would be used to build shelter and as fuel. Sometimes, these were called “giuthas blàr” or “giuthas bac-mòna”.
Have you heard these terms using “giuthas”?
#giuthas #pine #gaidhlig #gàidhlig #lexicography #faclair
Dealbh air eisimpleir de dh’fhiodh sa mhòintich, ged nach eil fhios againn an e giuthas a tha ann. Thogadh an dealbh le Stephen Burton, le cead Creative Commons: https://www.geograph.org.uk/photo/5068846
Giuthas: Lorgadh pìosan giuthais fon mhòintich. Chleachdadh iad airson bothain a thogail agus mar chonnadh. Uaireannan, chante giuthas blàir no giuthas bac-mòna ri seo.
An cuala sibh iad sin roimhe?
#giuthas #pine #gaidhlig #gàidhlig #lexicography #faclair
Image of a piece of text in older Gaelic in a column on the left, with translation to English in blue font in a column on the right, with the Faclair na Gàidhlig logo.
🌄 “E(a)náir” the older Gaelic (and Modern Irish) word for January featured in the Faclair na Gàidhlig Manuscripts project.
Visit the project’s page on X for further explanation and insights from the manuscripts: x.com/FnaGMSS
#faclair #gàidhlig #manuscripts #January #lexicography
Earrann sgrìobhte ann an seann Ghàidhlig, ann an colbh air an làimh chlì, le eadar-theangachadh Beurla ann an dath liath ann an colbh air an làimh dheis, le suaicheantas Faclair na Gàidhlig.
🚪Tha E(a)náir, an seann fhacal airson an Fhaoillich, ga mhìneachadh ann an @nlsarchives Adv. LS 72.1.2.
Leughaibh barrachd mu dheidhinn air duilleag Pròiseact Làmh-sgrìobhainnean Faclair na Gàidhlig: x.com/FnaGMSS
#faclair #gaidhlig #manuscripts #January #lexicography