Ovalandifi vokapana otava landifwa eembwa da vakwa
EFIKULIMWE Fillemon Shipanga eshi a penduka okwa hanga obwa yaye ya vakwa po.
A kumwa, omukalimo womEnenye, omukunda u li pondje yOshakati moshitopolwahoololo shaShana, okwa pula ovashiinda shaye ngee inava mona ombwa yaye, Sparks.
Konima yolukongo lile omo a kala nokukonga momikunda dopopepi, Shiapanga okwa vakelwa ko kutya opu na omunhu a mona ombwa yaye tai landifwa po kovalandifi vokapana komatala aShakati.
“Onda shinga divavadiva di ye komatala oko nda hanga omulumenhu oo a vaka po ombwa yange te i landifa momatala kombilixa lela.
Okwa li nda handuka nai shaashi ombwa oyo okaume kange nonda kala nayo efimbo lile neenghono,” Shipanga osho a lombwela oThe Namibian ngaho.
Ashike okwa li e na elao shaashi okwa hanga Sparks e na omwenyo.
Shipanga okwa ti oshinima eshi “oshi i neenghono”. Momukunda omu ongeshefa yeembwa otai kulu neenghono, ndee eembudi luhapu ohadi kala da tana oovene veembwa ngaashi Shipanga.
“Eembudi odi ningila nai neenghono shaashi ngee itadi kendabala okuvaka po oinima yetu oyo twa longa noudjuu oda lamba eembwa detu, tave di vake po ndee tave ke dilandifa po okapana.
Oshinima eshi kashi wa ndee opolifi oya pumbwa okuninga posha kombinga yoimbuluma ei,” Shipanga osho a ti ngaho nehandu. Okwa ti Sparks keshi ashike ofamili, ashike okwa li omutali weembudi.
Okwa ti kutya ovanhu vahapu paife ove na eembwa dokwaamena omaliko navamwe ova tala ko eembwa kutya oinamwenyo yomeumbo ya fa ashike ofamili.
“Eembudi oda mona kutya otadi dulu okuninga oimaliwa diva mokulandifa eembwa ndee paife otadi vake po eembwa dovanhu momaumbo. Otu hole lela eembwa shaashi paife oda ninga eefamili,” Osho a ti ngaho.
Albertina Nambele, mwene wombwa imwe kEhenya, okwa ti eeembwa daye mbali okwa li da vakwa mohoofa yeumbo konguloshi oikando ya yooloka mafiku aa.
Nambele okwa ti oshikando shimwe, ombwa yaye okwa li ya pewa oudiyo konguloshi keembudi kwa li tadi kendabala oku i vaka mo mohoofa.
“Eembudi paife oda tana eembwa detu.
Ohadi uya konguloshi manga keshe umwe a kofa po opo di vake po eembwa detu osho nda itavele kutya ohave ke ndifa po kovalandifi voupana komatala.
Eembwa ookaume ketu novaameni ashike eembudi inadi di tala ko ngaho, ondi wete kutya ongeshefa oyo tai dulu oku va pa oshimaliwa diva. Oshinima eshi kashiwa,” Osho a ti ngaho.
OSHA NINGA SHIHAPU
Momudo 2023, oshiwana okwa li tashi lili sha landula eshi Dalton womido hetatu kwa li a vakwa po, kwa li a vakwa meumbo koRehoboth kovalumenhu ve li vanhe ovo ve mu dipaya ndee tave mu teleke va mu lye po.
Okwa li pu na ovanbu tva pula opufemba woinamwenyo.
Ashike nee, konima yomido mbali, ovaholi vonyama yombwa okwa li va ponokela kovalandifi vonyama yeembwa komatala omandifilo, unene ngaa koitopolwa yokonooli yaNamibia, opo va ka lande osho hava ifana kutya “onyama i nyenye” – oyo ihapu ya vakwa koovene, ovalandifi vamwe ove shi koleka.
Keshe fiku, oinamwenyo yomomaumbo otai vakwa ashike momapandaanda, momaumbo ndee tai ka landifwa po kovalandifi voupana kombilixa.
Eembwa edi ohadi ukifwa komatala oko tadi ka mona edipayo linyanyaleka.
Ombelela oi holike kovanhu vahapu nohai landifwa kondado i li pombada neenghono unene ngaa ngee ya telekwa.
Sauma Iipinge omulandifi wokapana momatala aShakati Etivali okwa ti ombelela yombwa oi holike kovanhu vahapu shaashi oi nyenye yoo oya pumba.
Okwa ti kutya oha mono ombelela yaye yokapana kovalumenhu ovo hava kala tava endaenda nomatala tava landifa eembwa.
Ombwa i na omwenyo otai dulu okulandifwa po koN$200 she likolelela kutya oi fike peni noludi layo, osho a ti ngaho.
“Ohatu lande ashike embwa di na omwenyo ndee hatu dipaya fyee vene. Onghenda shaashi katu shi ngee eembwa edi tadi landifwa oda vakwa ile inadi vakwa, ngee omunhu okwe ya kwaame ta landifa ombwa, ohandi lande ashike.
Eembwa ohadi landifwa mosh shomutenya ndee itatu dulu okufeekela omunhu.
Ei ongeshefa ei hai tula oikulya yofamili yange poshitaafula notai ende nawa,” Osho a ti ngaho.
Okwa weda po kutya oha ningi oiyemo yoshimaliwa shi fike poN$1 000 ngee a landifa omwa aishe.
“Ombelela yombwa oi holike kuvahapu. Okapambu kasho ota ka dulu okulandifwa koN$20 ile noku li koshimaliwa shi dule po opo ngee osha kula.
Keshe efiku ovalandi ohave ya apa tava pula ombelela yombwa ndee oshinakuwanifa shetu tu kwashilipaleke kutya keshe efimbo otu na ombelela yombwa ya wana.
Naame itandi popile eembudi ongee omunhu okwa kwatwa ta vake eembwa, nava taalele oshilanduli ndee tava mangwa po. Oumbudi kauwa,” Osho a ti ngaho.
Okwa ovalandi vavo vahapu ovakulunhu novanyasha.
Omulandifi umwe wokapana momatal aShakati Elina Ndengu okwa ti okwa kala nokulandifa okapana kombwa eedula dihapu noha lande eembwa daye dokudipaya molukanda shaashi ke na kutya ote di kufa peni.
“Ohandi lande eembwa dange kukeshe omunhu ta landifa po ombwa yaye. Kandi kutya olyelye ha etele nge keshe efiku. Ombelela yombwa oya pumba keshe pamwe. Itatu tumu ovanhu va ka vake po eembwa dovanhu, aae.
Ohave ya kufye tava landifa eembwa davo ndee ohatu lande ngaashi ashike ovalandi aveshe. Itatu popile nande oumbudi woinima yovanhu,” Osho a ti ngaho.
Komufala wopolifi yomoshiwan yaShana inspkta Thomas Aiyambo okwa ti kali nande e na eshiivo kombinga youmbudi wee,bwa mombelewa yaye inamu uya nande enyenyeto okudja moshiwana.
Ashike nande ongaho okwa pula oshiwana opo shi lopote oimbula yoludi eli kopolifi.
“Okuvaka eembwa nokudilandifa po kovalandifi vokapana oshimbuluma shakula ndee ngee omunhu okwa monika ondjo, otava dulu okuya modolongo. Eshi oshinima shakula ndee keshe ou ta vake po eembwa davakwao ne shi xulife po.
Opolifi ota ungaunga noshikumungu eshi meendelelo,” Osho a ti ngaho.
The post Ovalandifi vokapana otava landifwa eembwa da vakwa appeared first on The Namibian.
